ผ้าแจ็กการ์ดถักคืออะไร? ลายในเนื้อผ้าต่างจากลายพิมพ์อย่างไร

ผ้าแจ็กการ์ดไม่ได้หมายถึงชื่อเส้นใย

เวลาได้ยินคำว่า “ผ้าแจ็กการ์ด” หลายคนอาจเข้าใจว่าเป็นชื่อวัสดุแบบเดียวกับ Cotton หรือ Polyester

แต่ Jacquard ไม่ได้บอกว่าผ้าทำจากเส้นใยอะไร

คำนี้เกี่ยวข้องกับวิธีสร้างลวดลายในโครงสร้างผ้า

ดังนั้นผ้าแจ็กการ์ดจึงสามารถมีวัตถุดิบ โครงสร้าง ความหนา น้ำหนัก และสัมผัสแตกต่างกันได้ตามสเปกของงาน

สิ่งที่ทำให้ผ้าอยู่ในกลุ่ม Jacquard คือวิธีที่ลายถูกสร้างขึ้นระหว่างกระบวนการผลิตผ้า

Knitted Jacquard คืออะไร?

Knitted Jacquard หรือผ้าแจ็กการ์ดถัก คือการสร้างลวดลายไปพร้อมกับกระบวนการถักผ้า

แทนที่จะถักผ้าพื้นขึ้นมาก่อนแล้วนำลวดลายไปเพิ่มทีหลัง เครื่องถักจะสร้างโครงสร้างตามรูปแบบที่กำหนดตั้งแต่ตอนผลิตผืน

องค์ประกอบที่เกี่ยวข้องอาจรวมถึง

• การเลือกทำงานของเข็มในตำแหน่งต่าง ๆ
• การจัดโครงสร้างห่วงถัก
• การใช้เส้นด้ายมากกว่าหนึ่งสี
• การจัดลำดับเส้นด้ายตามรูปแบบ
• การตั้งเครื่องให้สัมพันธ์กับลายที่ต้องการ

รายละเอียดจริงขึ้นอยู่กับชนิดของเครื่อง โครงสร้างผ้า เส้นด้าย และข้อจำกัดของลายแต่ละงาน

ดังนั้นการพัฒนาผ้าแจ็กการ์ดจึงไม่ใช่เพียงการส่งไฟล์ภาพแล้วคาดหวังว่าเครื่องจะสร้างได้ทุกแบบ แต่ต้องดูว่าลายนั้นสามารถแปลงเป็นโครงสร้างการถักที่เหมาะสมได้หรือไม่

ลายในเนื้อผ้าเกิดขึ้นอย่างไร?

ตัวอย่างที่เห็นภาพง่ายคือการใช้เส้นด้ายหลายสี

ถ้ามีเส้นด้ายสีต่างกันป้อนเข้าเครื่องตามรูปแบบที่กำหนด เครื่องสามารถเลือกใช้เส้นด้ายและสร้างโครงสร้างเพื่อให้เกิดลายระหว่างการผลิตผืนผ้า

สำหรับสายการผลิตของ Siam Fancy Group ข้อมูลจากหน้างานระบุว่ามีการใช้ด้ายหลายเส้นและหลายสีในการสร้างลายขณะผลิตผ้า

ดังนั้นลายไม่ได้ถูกเพิ่มเป็นภาพพิมพ์หลังจากผ้าถูกผลิตเสร็จแล้ว

แนวคิดสามารถมองได้เป็น

เส้นด้าย + การตั้งโครงสร้าง → ถักเป็นผืนพร้อมลาย

แทนที่จะเป็น

ผ้าพื้น → พิมพ์ลายลงบนผิว

ผ้าแจ็กการ์ดต่างจากผ้าพิมพ์ลายอย่างไร?

ความต่างหลักอยู่ที่ “จุดที่ลายถูกสร้างขึ้น”

ผ้าแจ็กการ์ดถักสร้างลายพร้อมกับโครงสร้างผ้า

ส่วนงานพิมพ์เริ่มจากการมีผ้าผืนก่อน แล้วจึงเพิ่มสีหรือกราฟิกลงบนผิวหรือบริเวณที่กำหนดด้วยกระบวนการพิมพ์

ทั้งสองวิธีสามารถสร้างสินค้าที่มีลวดลายได้ แต่แนวทางการผลิตต่างกันตั้งแต่ต้น

ตารางเปรียบเทียบ Knitted Jacquard กับ Printed Fabric

“ลายในเนื้อผ้า” ไม่ได้แปลว่าไม่มีวันเสียหาย

คำว่า “ลายในเนื้อผ้า” ใช้อธิบายกลไกการสร้างลาย

หมายความว่าลายเกิดจากโครงสร้างของผ้า ไม่ได้เป็นชั้นภาพพิมพ์ที่ถูกวางลงบนผิวในภายหลัง

จึงไม่มี “ชั้นหมึกพิมพ์” ในลักษณะเดียวกับงานพิมพ์ที่จะหลุดออกจากผิว

แต่ไม่ได้หมายความว่าผ้าจะไม่มีวันสึก เสียรูป สีเปลี่ยน หรือเกิดความเสียหายจากการใช้งาน

อายุการใช้งานของผ้ายังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ชนิดเส้นใย
• โครงสร้างผ้า
• คุณภาพของเส้นด้าย
• กระบวนการย้อมและ Finishing
• วิธีตัดเย็บ
• การซักและการดูแลรักษา

ดังนั้นควรแยกคำว่า “วิธีสร้างลาย” ออกจากคำรับประกันเรื่องความทนทาน

Knitted Jacquard ต่างจาก Woven Jacquard อย่างไร?

คำว่า Jacquard สามารถพบได้ทั้งในผ้าถักและผ้าทอ

จุดต่างหลักคือวิธีสร้างผืนผ้า

Knitted Jacquard

สร้างผืนผ้าจากโครงสร้างห่วงถัก และสร้างลายผ่านการควบคุมโครงสร้างการถักและเส้นด้าย

ในตลาดไทยมักพบในบริบทของผ้ายืดและเสื้อผ้า

Woven Jacquard

สร้างผืนผ้าจากการขัดกันของเส้นด้ายยืนและเส้นด้ายพุ่ง พร้อมควบคุมการยกเส้นด้ายเพื่อสร้างลาย

จึงเป็นอีกระบบการผลิตหนึ่ง ไม่ใช่สิ่งเดียวกับ Knitted Jacquard

คุณสมบัติจริง เช่น ความยืดหยุ่น น้ำหนัก และสัมผัส ไม่ควรตัดสินจากคำว่า Jacquard เพียงอย่างเดียว เพราะยังขึ้นกับวัตถุดิบและโครงสร้างของผ้าแต่ละแบบด้วย

ผ้าแจ็กการ์ดจำเป็นต้องใช้เส้นด้ายหลายสีหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องสรุปว่าผ้าแจ็กการ์ดทุกแบบต้องมีหลายสี

ลายสามารถเกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างผ้าได้เช่นกัน

แต่การใช้เส้นด้ายหลายสีเป็นหนึ่งในวิธีที่ช่วยให้เห็นลวดลายชัดขึ้น และเป็นรูปแบบที่พบในงานบางประเภทของ Siam Fancy Group

ถ้าโจทย์ของแบรนด์ต้องการลายหลายสีตั้งแต่ระดับเส้นด้าย อาจมีความเกี่ยวข้องกับแนวคิดของ Yarn-Dyed ด้วย

อ่านเพิ่มเติม: ผ้ายาร์นดายคืออะไร? Yarn-Dyed ต่างจากย้อมผ้าหลังถักอย่างไร

ทำไมการตั้งเครื่องและการวางลายจึงสำคัญ?

ผ้าแจ็กการ์ดไม่ได้เกิดจากวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว

เส้นด้ายแบบเดียวกันสามารถถูกนำไปสร้างผ้าที่มีโครงสร้างต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับการตั้งเครื่องและการออกแบบโครงสร้างการถัก

ดังนั้นงานแจ็กการ์ดต้องพิจารณาทั้ง

• เส้นด้าย
• สี
• โครงสร้าง
• ตำแหน่งของลาย
• ขนาดของลาย
• การทำซ้ำของลาย
• ข้อจำกัดของเครื่องที่ใช้ผลิต

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมตัวอย่างผ้าจริงหรือสินค้าต้นแบบจึงมีประโยชน์มากในการเริ่มต้นพัฒนางาน

ลายทุกแบบสามารถทำเป็น Knitted Jacquard ได้หรือไม่?

ไม่ควรสมมติว่าได้ทุกแบบ

กราฟิกบนหน้าจอสามารถมีรายละเอียด สี และรูปทรงได้อย่างอิสระ แต่เมื่อต้องแปลงเป็นโครงสร้างผ้า จะมีข้อจำกัดทางกายภาพจาก

• ความละเอียดของเครื่อง
• จำนวนและชนิดของเส้นด้าย
• โครงสร้างผ้า
• ขนาดของลาย
• รูปแบบการทำซ้ำ
• ความหนาและน้ำหนักที่ต้องการ

ดังนั้นขั้นแรกไม่ใช่การรับประกันว่าลายสามารถผลิตได้ แต่คือการนำแบบหรือตัวอย่างมาประเมินความเป็นไปได้ก่อน

ถ้าต้องการพัฒนาผ้าแจ็กการ์ด ควรเตรียมอะไร?

ข้อมูลที่ช่วยให้โรงงานเข้าใจโจทย์ได้เร็วขึ้น ได้แก่

• ภาพหรือตัวอย่างผ้าที่ต้องการ
• ลายหรือกราฟิกต้นแบบ
• สีที่ต้องการโดยประมาณ
• ขนาดและระยะการทำซ้ำของลาย ถ้ามี
• ตัวอย่างเส้นด้ายหรือผ้าสัมผัสใกล้เคียง ถ้ามี
• ประเภทสินค้าที่จะนำผ้าไปใช้
• ความหนา น้ำหนัก หรือสัมผัสที่ต้องการโดยประมาณ

จากนั้นจึงค่อยประเมินว่าโครงสร้างแบบใดเหมาะสม และลายต้องปรับอย่างไรจึงจะสามารถนำไปผลิตจริงได้

สามารถดูรายละเอียดสายการผลิตผ้าได้ที่ โรงทอผ้ายืดและผ้าแจ็กการ์ด Siam Fancy Group

สรุป: Jacquard คือการออกแบบ “ตัวผ้า” ไม่ใช่แค่เพิ่มภาพบนผิว

Knitted Jacquard คือการสร้างลายระหว่างกระบวนการถัก ทำให้ลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างผ้า

จึงต่างจากงานพิมพ์ที่เริ่มจากผ้าผืน แล้วเพิ่มสีหรือกราฟิกลงบนผิวในขั้นตอนภายหลัง

ความน่าสนใจของ Jacquard สำหรับเจ้าของแบรนด์คือสามารถคิดเรื่องลาย สี และโครงสร้างผ้าไปพร้อมกันตั้งแต่ต้น

แต่ในขณะเดียวกัน ลายต้องถูกออกแบบให้อยู่ภายใต้ข้อจำกัดของเครื่อง เส้นด้าย และโครงสร้างจริง

ดังนั้นการพัฒนาผ้าแจ็กการ์ดที่เหมาะกับสินค้า ควรเริ่มจากโจทย์การใช้งานและตัวอย่าง แล้วจึงร่วมกันประเมินวิธีสร้างผ้าที่เหมาะสม